السيد حامد النقوي (مترجم: محبوب القلوب)

821

خلاصهء عبقات الانوار (حديث أنا مدينة العلم) (فارسى)

مسعود قاضى بغوى در كتابش موسوم به « المصابيح » آن را نقل كرده است : كه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « أنا دارالحكمة و على بابها » . ليكن ايشان صلى الله عليه و آله و سلم دانش را به شهر و حكمت را به خانه اختصاص داد ، از اين جهت كه دانش گونه‌هاى گسترده‌تر و بخش‌هاى وسيع‌تر و رشته‌هاى بيشتر ، سودمندىهاى فراوان‌تر و نفع فراگيرتر از حكمت دارد ، لذا اعم را به بزرگتر و اخص را به كوچكتر تخصيص داد . » « 1 » اين نقل اين فقيه محدّث شافعى است كه از نظر زمانى پيش‌تر از مرحوم علّامه حلّى بوده است و نقلش مطابق نقل علّامه است و در آن ، عبارتى كه ابن‌روزبهان گمان برده ، نيست ، چون علّامه در نقل امانت‌دار است و ليكن نسخه‌هاى « المصابيح » را دست‌هاى گناه‌كار تحريف كرده است ، و خداوند ولى التوفيق و او يارىدهنده است . ( 10 ) با سخن ابن‌حجر مكّى درباره‌ى اين حديث ابن‌حجر مكّى در بحث اعلميّت ابوبكر به گمان خود گويد : « با استناد به خبر « أنا مدينةالعلم و على بابها » نمىتوان گفت على از ابوبكر داناتر است ؛ زيرا - چنان كه خواهد آمد - اين حديث مورد طعن قرار گرفته است و حتّى با پذيرفتن صحّت يا حُسن آن ، ابوبكر محراب اين مدينه مىباشد . و روايت : « فمن أراد العلم فليأت الباب » ، اقتضاى اعلميت ندارد ، چون چه بسا ممكن است نزد غير اعلم بروند از آن جهت كه داراى توضيح و بيان و فراغت بيشترى براى مردم است ، بر خلاف آنكه داناتر است . و هم‌چنين آن روايت معارض خبر فردوس است كه گويد : من شهر دانشم و ابوبكر پايه ، عمر ديوارها ، عثمان سقف و على در آن است . و اين صراحت دارد كه ابوبكر داناترين آنان است . در اين صورت فرمانِ به سوى در رفتن همان‌گونه است كه گفتيم ، نه به علّت افزونى شرافت او بر افراد قبلى ، از آن جهت كه ضرورتاً معلوم است پايه و ديوار و سقف بالاتر از در هستند ، و بعضى به تنهايى اين پاسخ

--> ( 1 ) . مطالب السؤول / 62 .